Sài Gòn Sài Gòn

Thăm ngôi trường trung học đầu tiên của Sài Gòn

Một khuôn viên đầy cây cổ thụ cực lớn, nhiều dãy hành lang nối nhau chạy dài thơ mộng, hơn thế kỷ rưỡi đã để lại dấu ấn nhẹ nhàng và trong trẻo nơi đây.

S
Sloth Đầu Đàn.
Hero Image of Thăm ngôi trường trung học đầu tiên của Sài Gòn

Đây là ngôi trường nổi tiếng của thành phố. Nếu đi dạo trong các dãy hành lang này vào buổi chiều, khi tia nắng cuối cùng còn hắt trên mảng tường vàng đầy tiếc nuối, bạn sẽ thấy như mình đang tìm lại cảm giác của những ngày cuối cùng còn cắp sách đến trường thời trung học. 

Trường Lê Quý Đôn Trường Lê Quý Đôn

Thời gian chưa bao giờ trôi qua ở khoảng sân mênh mông và dãy hành lang cổ kính…

Collège Chasseloup Laubat hay trường Trung học Lê Quý Đôn

Lịch sử để lại những câu chuyện kỳ lạ. Trong khi trường d’ Adran (Trưng Vương ngày nay) được xây vào năm 1861, người Pháp lại xem Collège Chasseloup Laubat (1874) mới là trường Trung học đầu tiên của họ.

Sự thiên vị rõ ràng này bởi vì sau khi chiếm Gia Định, một chính quyền quân sự đã tiếp quản thành phố. Phía quân sự không quan tâm mấy đến giáo dục và bỏ mặc lĩnh vực này cho các dòng tu, những người xây trường Trưng Vương và Trần Đại Nghĩa ngày nay.

Trường Lê Quý Đôn

Chasseloup Laubat là trường đầu tiên thuộc Tổng cục Giáo dục công của Pháp, sớm nhất ở Đông Dương. Thực tế, chương trình giảng dạy ở đây gần như giống hệt với các trường trung học Paris, chỉ có vài điều chỉnh nhỏ liên quan đến địa lý Đông Dương và tiếng Việt. Những học sinh ưu tú tốt nghiệp Collège Chasseloup Laubat có thể tiếp tục đi du học Pháp mà không cần bất cứ chương trình phụ trợ nào thêm.

Collège Chasseloup Laubat

Nhìn chung, Chasseloup Laubat và cả Lê Quý Đôn sau này đều được xem là trường xuất sắc của Sài Gòn. Rất nhiều tên tuổi nổi tiếng đã xuất thân từ đây, một truyền thống kéo dài mãi cho đến tận hôm nay. 

Chasseloup Laubat và vẻ đẹp của những hành lang cũ

Đầu tiên có cái giá của nó. Công bằng mà nói, trường Chasseloup Laubat không hoa mỹ như Marie Curie, Gia Long Áo Tím hay Bác Ái học viện. Nhưng những dãy hành lang cổ điển đơn giản này có chiều sâu và sự lắng đọng riêng của chúng, một vẻ đẹp thầm lặng trải dài theo các lối rẽ quanh co.

Collège Chasseloup LaubatCollège Chasseloup Laubat

Ban công được thiết kế cực kỳ đơn giản. Tuy nhiên, những thanh chắn mảnh và thưa này sau khi đón hết các cơn gió đã để lại sự sinh động như ai đó đã thêu thùa lên khoảng sân trường rộng lớn.

Collège Chasseloup LaubatCollège Chasseloup Laubat

Các dãy nhà được giữ cho phần lớn mặt tiền trải rộng đón ánh sáng. Những hàng lớp học liên kết nhau thành một cấu trúc mở, thông thoáng tự nhiên vì thời gian này các giáo viên đa phần người Pháp, chưa có hội phụ huynh, và vì vậy tất nhiên không có máy lạnh. Nhưng những gốc cổ thụ xanh từ xa xưa đã làm rất tốt nhiệm vụ điều hòa ánh nắng ở đây…

Khuôn viên và hàng cổ thụ trăm tuổi

Cảm giác rõ ràng nhất khi bạn ở trong sân trường Lê Quý Đôn là sự trong trẻo, nhẹ nhàng. Màu vàng của nắng trên tường và hàng cây to lớn hiền hòa đã dệt nên điều đó. Bất kỳ ở góc nào, các bạn học sinh luôn được tiếp xúc với nền trời và khoảng xanh mát mẻ từ lớp học và cả khoảng sân trường rộng lớn.

Trường Lê Quý Đôn Trường Lê Quý Đôn Trường Lê Quý Đôn

Ngôi trường với tuổi đời hơn 150 năm và hẳn những hàng cổ thụ này cũng vậy. Không có các vòm cửa cong điệu đà, không có hoa văn trang trí phức tạp… nhưng tổng thể cơ bản và giản dị kết hợp với tự nhiên hài hòa lại khó sao chép hơn cả.

Trường Lê Quý Đôn

Dù người Pháp không cố tình, nhưng rõ ràng trường Trung học đầu tiên của họ khác hẳn những ngôi trường lớn tráng lệ sau này. Sẽ thật khó nếu phải trả lời rõ ràng rằng bạn thích gì nhất ở đây, vì vẻ đẹp này dường như nằm ở việc chúng ta cảm giác về thứ gì đó rất quen thuộc, rất thân thương… kiểu như cách mọi người nhớ về ngày sau cùng của năm học cuối cấp.

Trường Lê Quý Đôn

Điều thú vị là sau hơn 150 năm, ngôi trường vẫn giữ được gần như nguyên vẹn so với thuở ban đầu. Không quá cầu kỳ, không quá nhiều những điểm nhấn đặc biệt, Chasseloup Laubat thu hút chúng ta bằng những điều rất cơ bản nhất: ánh sáng, cây xanh, những hành lang dài và khoảng sân rộng. Có lẽ, một ngôi trường đẹp đôi khi không cần nhiều hơn thế.

Và nếu có dịp, hãy thử một lần dạo qua những hành lang này, để tưởng tượng mình đang là một cậu học trò Sài Gòn cách đây hơn 150 năm, trong một buổi chiều tan học, khi nắng vẫn còn vương trên những bức tường vàng.

Tài liệu tham khảo:

  • Direction Generale de L'Instruction Publique - Exposition Colonial Internationale Paris 1931
  • L’évolution économique de l’Indochine française - Paris: Félix Alcan, 1939.
  • L'école française en Indochine

Bài viết liên quan