Những cô gái đầu tiên đi học và vẻ đẹp của trường trung học khép kín

Ngôi trường này rất nổi tiếng, nhưng chúng ta ít biết đến nhất ở Sài Gòn. Bởi nó được bảo vệ khỏi tầm nhìn từ tất cả những con đường xung quanh. Bạn chỉ thấy thấp thoáng tầng mái cao ngói đỏ, dãy hoa văn sống động chạy dọc các ô cửa sổ đóng kín, tán lá xanh của hàng cổ thụ vươn cao… 

Ngay từ năm 1913, người ta đã quyết định xây bức tường bao cao như thế. Bởi vì đó là lần đầu tiên các cô gái người Việt Nam đến trường, học lên một mức độ cao như những người đàn ông. Họ đã được “giấu kỹ” như thế.

Trường nữ sinh trung học đầu tiên

Gọi là trường trung học nữ đầu tiên, nhưng việc các cô gái đi học vào thời điểm đó quả thật rất sớm so với thời đại. Ý tưởng về cơ sở giáo dục này được hình thành vào năm 1908, nhưng mãi đến năm 1913, kinh phí mới được huy động đủ và viên đá nền móng đầu tiên được đặt xuống. Hãy hình dung, mười năm sau khi trường khánh thành, tỉ lệ nữ sinh đến trường trên cả Việt Nam chưa bao giờ vượt quá 8%. Nhưng trong số ít ỏi đó, miền Nam chiếm đến 70%. Vì vậy, ngôi trường này cực kỳ quan trọng đối với Sài Gòn. Nó thay đổi khái niệm, cách mọi người nhìn nhận về giáo dục bình đẳng cho tất cả trẻ em, vượt qua khoảng cách giới tính.

Ban đầu, trường có tên “Trường nữ sinh Bản địa nội trú Sài Gòn” (Collège Des Jeunes Filles Indigènes Saigon). Nhưng việc sử dụng đồng phục màu tím làm cho một tên gọi khác được sử dụng song song “Trường Nữ sinh Áo tím”. Thực tế, nơi này đóng vài trò trường tiểu học, trung học và có lúc kiêm luôn cả trường Cao đẳng Sư phạm.

Trong những năm đầu, hầu hết học sinh đến từ các gia đình khá giả ở Sài Gòn. Ngoài ra còn có người Campuchia và một số ít từ miền Bắc. Những cô gái được miêu tả là búi mái tóc đen dài theo kiểu miền Nam, mảnh khảnh và nhỏ nhắn... 

Nếu bạn đi học ở Trường Nữ sinh Áo Tím

Đây là trường nội trú và bán trú, cuộc sống ở trường của các nữ sinh về cơ bản không khác biệt so với ở nhà. Đồ ăn thức uống như thường lệ, mang đậm phong cách miền Nam, đũa được sử dụng thay thế dao nĩa, ấm trà bằng gốm tráng men màu xanh lá cây… Học sinh giữ nguyên trang phục và phong tục, tự học tập, phát triển mà không phá vỡ truyền thống của dân tộc mình.

Dù vậy, ngoài những môn như Ngôn ngữ, Khoa học, Toán... các nữ sinh cũng học thêm về kinh tế gia đình, chăm sóc trẻ em, cắt may, thêu thùa, nấu nướng… ngay cả cách quản lý nhà cửa và ủi quần áo. 

Rất nhiều trong số các học sinh ở đây trở thành những người nổi tiếng trong lịch sử phát triển của Sài Gòn. Họ thậm chí gây ra cơn sốc nặng cho người Pháp khi tổ chức cuộc biểu tình chống chính quyền đô hộ, điều mà chỉ các trường nam sinh mới dám làm trong thời điểm đó.

Sau năm 1975, đây là Trung học Phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai và từ năm 1978, cả nam sinh cũng theo học ở đây.

Vẻ đẹp lãng mạn của trường Nguyễn Thị Minh Khai

Phía sau hàng rào kiên cố là các lối đi vòng quanh những bức tường vàng óng và ban công cổ kính. Kiến trúc tuyệt đẹp này đậm chất nữ tính nhờ chi tiết cầu kỳ cùng vẻ siêu thực, khi bên ngoài hắt thứ ánh sáng kỳ diệu vào những hành lang cũ kỹ…

Rộng rãi và hài hòa, khu phức hợp gồm ba tòa nhà song song, được nối với nhau ở hai đầu bằng các hành lang có mái che, đồng thời cũng là lối đi đến các công trình phụ trợ. Những lối đi này sau đó trở thành nét quyến rũ đặc trưng của ngôi trường cổ kính.

Rời khỏi những lối nhỏ, hãy lạc vào khoảng sân mênh mông thấp thoáng ánh vàng từ những mảng tường ẩn sau hàng cổ thụ. Nhiều góc thơ mộng mở ra vẻ đẹp như thể bạn đang dạo chơi trong một quyển lưu bút cũ.

Trường Nữ sinh Áo Tím cũng là trường trung học đầu tiên có hồ bơi ở Sài Gòn.

Thông thường, ở những tòa nhà trăm tuổi, truyền thuyết đô thị luôn tồn tại. Trên dãy hành lang trắng này, vẫn là thứ ánh sáng huyền diệu hắt vào, nhưng vẻ đẹp ở đây lạnh lẽo hơn. Các lối đi phức tạp xung quanh dẫn bạn đến cầu thang gỗ tuyệt đẹp, tay vịn sờn mòn vòng quanh lên phía trên. Khu vực này không mở cửa cho cả học sinh trong trường, truyền thuyết đô thị nằm trong căn phòng tối cao nhất, cửa luôn khóa trái.

Mặc dù có thể có chút sợ hãi, nhưng những hành lang ở đây lại mang dáng dấp châu Âu cổ điển và gây tò mò nhất.

Cũng không có gì phải ngạc nhiên, đây là một trong những trường trung học đầu tiên của Sài Gòn. Họ có quá khứ, câu chuyện, sự độc đáo và quãng thời gian quý giá đã đi qua. Nếu tham dự ngày họp mặt hàng năm ở đây, bạn sẽ thấy những gì thuộc về vẻ đẹp truyền thống lâu đời. Rất nhiều áo dài màu tím, rất nhiều mái tóc bạc phơ, ngay cả những chiếc xe lăn nằm nép bên nụ cười hạnh phúc. Đó là một phần ký ức mà các cô gái khi xưa đang cố gắng tái hiện bên trong bức tường bao kiên cố. Trong chừng mực nào đó, tất nhiên họ vẫn giữ lại được ánh vàng lấp lánh đổ dài trên những hành lang sâu thẳm.

Tài liệu tham khảo:

• La C0chinchine Scolaire
• Institution Jeunes Filles Indigenes Saigon
• Open Edition Journals