Con đường bí mật và những boong tàu cổ điển

Những người bình thường không thể đi qua con đường kỳ lạ này. Nó bị phong tỏa từ hơn năm mươi năm trước, chịu một số phận kỳ lạ trong thành phố sôi động nhất cả nước.

Tuy nhiên, nhìn từ ngoài vào, bạn có thể thấy thấp thoáng vài biệt thự cổ điển tuyệt đẹp, hàng rào trang nhã chạy dọc quãng ngắn ngủi, cây xanh được cắt tỉa gọn gàng… May mắn thay, dù tòa nhà này thuộc về khu vực kín đáo đó, nhưng trườn ra phía đường Trần Quốc Thảo một chút. Hơn nữa, ngày nay nó được dùng một phần vào mục đích thương mại để bạn có thể tiếp cận dễ dàng hơn. Nhưng trước khi chiêm ngưỡng thiết kế hoành tráng này, hãy tìm hiểu chút ít về con đường kỳ lạ…

Đường Đoàn Công Bửu bí ẩn

Từ trước năm 1975, con đường đã bị quây kín vì lý do an ninh. Khu vực này dành cho các nhân viên cao cấp của Mĩ.

Ngày nay, nó trở thành nhà khách T78, trực thuộc Trung ương. Nếu một ngày kia, sự thay đổi nào đó mang đến cơ hội mở cửa tham quan, hẳn chúng ta sẽ rất ngạc nhiên như khi tận mắt chứng kiến các biệt thự tuyệt đẹp của chú Hỏa ở đường Lý Thái Tổ. Bởi vì dọc theo Đoàn Công Bửu, nhiều kiến trúc Art Deco được xây gần niên đại đó cũng không hề kém cạnh, thậm chí cùng người thiết kế. Ít nhất là tòa nhà này…

Công trình số 80 Trần Quốc Thảo, con tàu khổng lồ vươn cao

Công trình mang dáng dấp viễn tưởng này được thiết kế bởi Paul Veysseyre, người cũng đứng sau những biệt thự chú Hỏa ở Công viên Tưởng niệm các nạn nhân Covid. Đây là kiến trúc Streamline Moderne đặc trưng, hay có thể gọi là một biến thể khác biệt của Art Deco. Những công trình dạng này được tạo nên từ cấu trúc đối xứng hình học vững chắc, đơn giản và sạch sẽ. Nó sử dụng nhiều đường ngang dài vuốt căng, bo tròn ở đầu mút cuối lấy cảm hứng từ các mũi tàu xuyên Đại Tây Dương. Tổng thể này tạo nên ban công hay sân thượng nhô ra tương tự lối đi trên con tàu biển khổng lồ thực thụ đang lướt đi trong thành phố. Một vẻ đẹp đầy tính tương lai.

Được xây dựng từ những năm 1950 - 1951, tòa nhà với bố cục ngang choáng ngợp có dãy ban công ngoài trời dài nhất, thoáng nhất ở Sài Gòn. Hai tháp cầu thang nhìn xa khá thanh mảnh, nhưng sự đồ sộ của chúng ở khoảng cách gần sẽ làm bạn ngạc nhiên. Dù vậy, những chi tiết nhẹ nhàng, mềm mại như khung cửa, thành lan can… giúp mọi thứ thanh tao, nhã nhặn hơn.

Khối kiến trúc này lớn đến nỗi khó có khoảng lùi để thấy trọn vẹn. Tuy nhiên, bạn có thể hình dung bằng người anh sinh đôi nhỏ hơn, cũng do chính Paul Veysseyre thiết kế vào năm 1938. Hiện nay, người anh em này tọa lạc ở số 7 Lê Duẩn, với cấu trúc giống nhau như đúc.

Ảnh: John Meckley (https://www.flickr.com/photos/meckleychina/)

Ảnh: John Meckley (https://www.flickr.com/photos/meckleychina/)

Từ đây, bạn có thể thấy những boong tàu, các đường chạy ngang và hai tháp cầu thang thanh lịch. Tuy nhiên, có thể thấy tòa nhà trên đường Trần Quốc Thảo được xây dựng với quy mô lớn, chưa kể thiết kế mặt đứng cong nhẹ cũng tạo nên hiệu ứng hoành tráng hơn.

Hiện nay, một phần của công trình này trở thành nhà hàng với khuôn viên đẹp mắt, trong lành. Được dạo quanh những con đường nội bộ ở đây, dưới con tàu xuyên Đại Tây Dương thanh thoát này là cảm giác thú vị gần với việc lướt nhẹ trên mặt nước thanh bình, yên tĩnh.

Dù chỉ hé lộ chút bí mật nho nhỏ ở đây, nhưng cũng đủ để bạn tò mò hơn về con đường Đoàn Công Bửu kín đáo phía sau. Có hay không những kiến trúc tuyệt mỹ khác của Paul Veysseyre, hay chỉ tòa nhà này là điểm sáng duy nhất?

Điều này, thành phố sẽ tiết lộ cho chúng ta vào một ngày nào đó. Chắc chắn khu vực này vẫn thu hút sự quan tâm của những người luôn tìm kiếm vẻ đẹp của Sài Gòn, một đô thị kỳ diệu có tất cả mọi thứ trong thời gian phát triển ngắn ngủi, ngay cả những con tàu Streamline Moderne tưởng chừng còn xa lạ, ít nhất trong cái tên nửa Pháp, nửa Anh.