Đi tìm vẻ đẹp còn lại của một đô thị cổ

Chúng ta đã từng thấy Sài Gòn ngày càng hiện đại hơn và những nếp cũ trôi qua như thế nào. Trên cù lao lớn này cũng thế, đô thị từng được phát triển trước cả Chợ Lớn đang dần rời xa sự mộc mạc trước kia. Vì vậy, những gì bạn thấy ngày hôm nay có thể là vẻ đẹp nguyên bản cuối cùng. 

Đầu năm nay, một con đường mới mở đã xuyên qua khu dân cư truyền thống, cả vùng đất cổ kính ẩn giấu bị tách rời thành nhiều mảnh đứt gãy. Tuy nhiên, trong lộ trình cũ băng qua các con hẻm nhỏ, vẫn còn những điểm sáng độc đáo ở đây.

Hãy dạo quanh tiểu khu đặc trưng nhất của Cù lao Phố.

Cù lao Phố và những ngôi nhà cổ tích

Bằng cách nào đó, trong những lối rẽ vào đường Đỗ Văn Thi (vị trí), dọc bờ sông đỏ phù sa, những căn nhà này vẫn còn chờ đợi chúng ta dù nhiều trong số đó không còn người ở nữa.

Đặc trưng của những ngôi nhà này là khoảng sân lớn xung quanh, bàn Thiên giản dị phía trước, tất cả đậm nét Nam Bộ rõ rệt. 

Một sức sống êm dịu lan tỏa khắp nơi bằng vô số chi tiết đơn giản dễ thương nhất. Mặc dù có thể bạn từng nghe nói đến các đền đài nổi tiếng ở cù lao Phố, nhưng những điều bình thường trong cuộc sống hàng ngày mới thật sự hấp dẫn. Chỉ tiếc là chúng đang bị bỏ quên.

Cù lao Phố và những con đường phủ xanh

Nằm sát bên Sài Gòn, được sông Đồng Nai bao quanh, cù lao Phố lúc này đang trong quá trình đô thị hóa mạnh mẽ. Dù vậy, những mảng xanh hiền dịu tự nhiên vẫn còn rải rác, chỉ cần bạn biết cách tìm đến chúng. Vẫn là những con hẻm từ đường Đỗ Văn Thi đi về phía bờ sông (vị trí)…

Trong các lối nhỏ quanh có này, nhiều bất ngờ mở ra liên tục, ngay cả mùi không khí chúng ta hít thở cũng khác. Sau cùng bạn nhận ra rằng để có một vẻ đẹp dễ chịu không khó, chỉ cần quang cảnh được phủ xanh bởi thiên nhiên.

Nhưng ngay cả điều đó cũng không phải dễ, bởi vì thiên nhiên hay những gì bạn nhìn thấy ở đây không thật rõ ràng. Đó chỉ là lối đi, căn nhà, hàng rào dây leo… vô số điều bình thường dễ dàng bị thay thế bởi tiêu chuẩn của lối sống mới mẻ hơn.

Trên thực tế, không ít đặc trưng của cù lao hay của cộng đồng nhỏ quanh khu vực này đã biến mất đi khi con đường mới mở xuyên qua…

Những ngôi mộ cổ ở cù lao Phố

Một điều độc đáo của vùng đất này nằm ở việc người sống và người chết chia sẻ không gian lâu đời với nhau thật tự nhiên, gần gũi. 

Những ngôi mộ cổ xây theo kiểu Quảng Đông, Triều Châu, Việt Nam… nằm rải rác khắp nơi. Nhiều trong số này đã mòn gần hết các thông tin trên bia, thậm chí ngay cả người sống xung quanh, chia sẻ chung khoảng sân cũng không biết rõ tung tích.

Ngôi mộ nằm từ rất lâu trong khoảng sân của một gia đình, không ai biết gì về người ở bên dưới và họ cứ thế chung sống với nhau qua vài thế hệ..

Tất nhiên, đô thị hóa một vùng chưa phát triển rất quan trọng, nhưng có những điều nằm ở lưng chừng, không quá lớn để được chú ý đến, không quá nhỏ để dễ dàng quên đi. Các ngôi mộ này ở đây lâu đến nỗi chìm vào con đường, hòa mình vào đời sống người dân xung quanh, xóa nhà khoảng cách giữa người sống và người chết.

Rồi tất cả sẽ hiện đại khang trang hơn theo những dự án hoành tráng trên cù lao Phố. Thật khó tưởng tượng đâu mới là sự hợp lý cho những người đã nằm nghỉ ở đây trước chúng ta hàng trăm năm, những người trong giấc ngủ thế kỷ bên lề đường và thật sự bị lãng quên.

Những điển tích tuyệt đẹp

May mắn thay, những câu chuyện lịch sử lớn chưa bao giờ rời bỏ cù lao Phố. Bạn từng qua lại con đường Nguyễn Hữu Cảnh, cửa ngõ trung tâm Sài Gòn? Vị tướng này gần gũi hơn chúng ta vẫn nghĩ, ngôi mộ giản dị của ông nằm ở cù lao Phố, trên một gò cao yên tĩnh.

Cách đó không xa là đình Bình Kính thờ Nguyễn Hữu Cảnh trải rộng xanh mát bên bờ sông. Bạn có thể vào trong bất cứ lúc nào dù cửa luôn đóng, nhưng chỉ cần gõ nhẹ. Khuôn viên và kiến trúc ở đây toát lên vẻ đẹp đặc trưng Nam Bộ hiền hòa dễ chịu.

Cù lao Phố vô tình quy tụ khá nhiều công trình thú vị mà chắc chắn chưa được chú ý đúng mức. Những gì được tạo nên trên vùng đất này đều mang vẻ độc đáo riêng, bạn phải mất không ít thời gian để quan sát các chi tiết xinh đẹp.

Bên cạnh đó, còn có nhiều câu chuyện khó hiểu, ví dụ như đình Bình Tự, nay lại trở thành đền thờ Nguyễn Huệ, người mang ân oán nặng nề với vùng đất. Tuy nhiên, nếu bỏ qua câu chuyện trên, kiến trúc tinh xảo ở đây thật lạ mắt.

Thực tế, cù lao Phố từng được gọi là Đại Phố, đô thị phát triển trước cả Sài Gòn, Vì vậy, những công trình ở đây có tuổi đời rất lớn.

Chùa Đại Giác có tuổi đời hơn 360 năm và khu mộ tháp cổ lớn phía sau là một kiến trúc đặc biệt không thể bỏ qua

Cầu Rạch Cát đã ở đây hơn 120 năm

Thánh thất Cao Đài với kiến trúc khá lạ so với những nơi khác

Nếu không có những biến động lịch sử, đúng ra cù lao Phố đã trở thành một Hội An thứ hai sát bên Sài Gòn. Dẫu nhiều mất mát, nhưng dù sao vẫn chưa phải là... mất tất cả. Những người thích chụp ảnh, yêu nhà cổ, thiên nhiên... có thể thử khám phá khu đất cổ rất gần này. Thêm một lý do nữa để bạn nên đến Cù lao Phố, đó là thành phố Biên Hòa đã quyết định phát triển nơi này thành chuỗi đô thị thông minh hiện đại ven sông.

Khi bạn quyết định thông minh, hiện đại lên, một số thứ ngô nghê, cũ kỹ sẽ biến mất.

Và biết đâu, một ngày nào đó tha thẩn trên mạng, đọc về chuyện này chuyện nọ, bạn lại thấy mình muốn nhìn lại những thứ đã mất kia.