Viện Viễn Đông Bác Cổ và vẻ xinh đẹp thướt tha
Đây là biệt thự cổ được bảo tồn hầu như nguyên vẹn ở Sài Gòn. Một kiến trúc lâu đời nằm trong góc xanh tuyệt đẹp, ẩn mình khéo léo giữa trung tâm.
Hầu như ít ai trong chúng ta chú ý đến ngôi nhà này dù qua lại hàng ngàn lần trên con đường quen thuộc. Phía sau lớp rào bình thường là khu vườn xanh lướt thướt buông rũ tự nhiên. Giữa khung cảnh điệu đà đó, một biệt thự cổ duyên dáng nằm lặng lẽ như nàng công đang chìm trong giấc ngủ êm đềm...
Màu trắng tinh khôi làm các ô cửa xanh nổi lên nhẹ nhàng, sinh động. Ngôi nhà nằm trên đường Hai Bà Trưng, giữa Lê Thánh Tôn và Lý Tự Trọng, đã bao giờ bạn nhìn vào khoảng sân mát mẻ này chưa?
Viện Viễn Đông Bác Cổ
Đây là trụ sở phía Nam thuộc Viện Viễn Đông Bác Cổ, nơi cũng được gọi là Trường Nghiên cứu Châu Á của Pháp - École française d'Extrême-Orient (EFEO).
Viện Viễn Đông Bác Cổ được thành lập tại Sài Gòn vào năm 1989, khởi đầu là “Phái đoàn khảo cổ Đông Dương”, chuyên nghiên cứu các nền văn minh châu Á. Ngày nay, tổ chức này mở rộng khắp 12 quốc gia ngoài Việt Nam và vẫn đang tiếp tục sứ mệnh của mình. Tuy nhiên, Viễn Đông Bác Cổ không hiện diện liên tục ở Sài Gòn, họ có những năm tháng đứt quãng. Cơ sở số 113 Hai Bà Trưng này là lần quay lại vào năm 2012.
Trên thực tế, những tư liệu quý giá nhất về Việt Nam lại được lưu trữ ở trung tâm EFEO tại… Paris. Đó là hai mươi ngàn bản khắc gỗ chữ Hán Việt, hơn bốn trăm bức tranh dân gian bao gồm cả văn học, giáo dục, tín ngưỡng, bùa hộ mệnh… cũng nhiều loại sách quý từ thế kỷ 17.
Dù sao, trong biệt thự xinh đẹp này vẫn có nhiều sách vở độc nhất vô nhị, điển hình như bộ truyện tranh Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu và khoảng 800 quyển sách Hán Nôm khác. Một “viện” có cái tên tiếng Việt khá kỳ lạ, bí ẩn, nhưng sự hiện diện âm thầm của nó đã góp phần giữ lại rất nhiều ký ức về tổ tiên của chúng ta.
Vẻ đẹp Đông Dương thanh lịch
Biệt thự 113 Hai Bà Trưng, trụ sở phía Nam của Viện Viễn Đông Bác Cổ, trên thực tế thuộc về Tổng Lãnh sự quán Pháp. Hiện nay, tòa nhà này vẫn dành một phần làm cơ sở phụ cho lớp tiếng Pháp trẻ em. Dạo vòng quanh, vẻ đẹp thanh thoát của công trình khiêm tốn này có thể khiến bạn ước được nhỏ lại và… đi học tiếng Pháp.
Dù không có nhiều yếu tố trang trí phức tạp, nhưng tỉ lệ màu trắng nhã nhặn, các ô cửa xanh đậm và vườn cây xung quanh đã làm nổi bật những bậc thang màu đỏ gạch Tàu, trở thành điểm nhấn lung linh ấm áp.
Các điểm nhấn này lặp lại nhất quán ở mọi lối ra vào, khiến bạn có cảm giác tòa nhà đang trải ra tấm thảm nhiệt tình, nồng hậu.
Ngoài ra, bốn phía xung quanh là những ô cửa nên thơ gợi nhớ về khung cảnh Đông Dương cổ điển trong các bộ phim điện ảnh nổi tiếng. Tổng thể hài hòa này trên thực tế hoàn toàn bỏ qua yếu tố trang trí cầu kỳ đặc trưng thường thấy ở kiến trúc Pháp. Vì vậy, chúng ta có góc nhỏ giữa trung tâm mang vẻ đẹp hấp dẫn kiểu đời sống thường nhật, nhưng tinh tế, nhỏ nhẹ như một tiểu thư Sài Gòn kín tiếng.
Viện Viễn Đông Bác Cổ và cả biệt thự xinh xắn này đều không quá phổ biến với mọi người. Nhìn từ phía ngoài, bạn chỉ thấy một hàng rào bình thường cùng hàng cây vươn cao…
Nhưng hãy vén bức màn này lên và ghé mắt vào trong... Một viện nghiên cứu lâu đời bắt đầu từ Sài Gòn vươn ra hàng chục quốc gia khác, một công trình kiến trúc nguyên vẹn được giữ lại theo đúng tinh thần của Viễn Đông Bác Cổ. Mọi thứ đều tinh tươm như mới dù đã trải qua nhiều thế kỷ, viên đá quý của Sài Gòn lúc này mới bắt đầu ánh lên lấp lánh.
