Đường phố Sài Gòn và những đôi mắt quái dị nhìn xuống

Có bao giờ đi ngang các bức tường nối tiếng của thành phố, bạn chú ý đến những cái miệng há hốc, những gương mặt kỳ quái trên cao. Chúng đã ở đó hàng thế kỷ, nhìn xuống phía dưới đầy nham hiểm, xét đoán hoặc hoàn toàn vô cảm. Người Pháp đôi khi để dấu ấn kiến trúc của họ ở những khía cạnh văn hóa thật khó hiểu.

Ở châu Âu, người ta gọi đó là Gargoyle và Grotesque. Bằng cách nào đó, chúng xuất hiện bí ẩn trên đường phố quen thuộc Việt Nam, đôi khi thay đổi hình dạng đậm màu hóa phương Đông…

Những Gargoyle đẹp mắt ở Sài Gòn

Bây giờ, hãy nhìn qua các gương mặt kỳ lạ này.

Gargoyle trên Tòa án Nhân dân Thành Phố

Gagoyle trên Bưu điện trung tâm Sài Gòn

Gargoyle trên Bảo tàng Thành phố

Gargoyle đơn giản là những tượng đầu thú có nguồn gốc La Mã, được thiết kế để giấu đường ống thoát nước, chống thấm, chống hư hại cho các bức tường hay tòa tháp thời Trung cổ. Thông thường, gargoyle có hình dạng không tự nhiên, đôi khi mang dáng dấp thần thoại hoặc gây sợ hãi.

Ở Sài Gòn gargoyle đẹp nhất nằm trên cao của bức tường Bưu điện Thành phố. Chúng thậm chí có chiếc lưỡi lè ra rất dài dể dẫn nước.

Gargoyle trên Bưu điện Thành phố

Hoặc đơn giản hơn ở các công trình nổi tiếng khác. Dù ở đâu, những gargoyle này đều thể hiện sự chế tác công phu và cái nhìn độc đáo.

Gargoyle ở biệt thự 60 Võ Văn Tần

Gargoyle trên Bảo tàng Thành phố

Gargoyle trên Tòa án Nhân dân Thành Phố

Dù sao, đây là sự xa xỉ đầy đam mê của những người thiết kế. Bởi vì suy cho cùng, chỉ chiếc ống nước đưa ra phía ngoài lại quá tầm thường và thô thiển. Phải có cái gì đó đặc biệt hơn, hoa mỹ hơn để xứng với cái tên “gargoyle” chứ không phải là “miệng cống”.

Gargoyle ở biệt thự 60 Võ Văn Tần

Nhưng sự kỳ lạ chưa dừng ở đây, một số yếu tố trang trí khác có thể làm bạn rùng mình hơn...

Grotesque, những tượng đá rùng rợn trên cao

Không mục đích, công năng rõ ràng như gargoyle, những tượng grotesque này thuần túy là chi tiết trang trí với những hình dạng không tự nhiên, xấu xí hoặc méo mó, đôi khi gây sốc hoặc làm sợ hãi những người lỡ nhìn lên.

Grotesque trên Ủy ban Nhân dân Thành phố

Grotesque trên Ủy ban Nhân dân Thành phố

Trong một số trường hợp, chúng kết hợp với văn hóa Á Đông và cho ra những quái thú có hình thù kỳ lạ đến nỗi bạn thắc mắc vì sao người ra có thể tưởng tượng được đến mức độ này.

Thật khó hình dung đây là thuồng luồng, cá sấu hay...

...đơn giản chỉ là một loài bò sát với gai khủng long trên lưng

Ở một góc khác, bạn bắt gặp loại cá chưa từng thấy này, gương mặt và những cái nanh đầy đe dọa, nhưng dường như phần đầu nguyên thủy được lấy từ loài chép hiền lành.

Grotesque trên Bảo tàng Thành phố

Hoặc đây đơn giản là khoảnh khắc "cá chép hóa rồng" trong văn hóa dân gian

Và còn nhiều chi tiết khác làm bạn thắc mắc hơn:

Hãy chú ý đầu tượng nhỏ bên dưới

Bây giờ, câu hỏi hợp lý nhất sẽ là: Vì sao người Pháp hay châu Âu làm ra những tượng đá đáng sợ này?

Giống như chúng ta bảo vệ ngôi nhà mình bằng bùa bát quái, thổ địa, thổ công… Cả gargoyle và grotesque đều được cho là có khả năng xua đuổi tà ma, che chở các tòa nhà mà chúng được đặt trên. Các quái thú này cũng giúp bảo vệ mọi người bên trong công trình đó nữa. Không rõ liệu “tà ma phương Đông” có sợ gargoyle và grotesque phương Tây không, nhưng bằng chứng khả dĩ là những ai đi bên ngoài nhìn lên đều giật mình hoảng hốt.

Bây giờ, mỗi khi đi ngang các tòa nhà nổi tiếng của Sài Gòn, nhưng nơi tưởng chừng đã quá quen thuộc, bạn hãy thử ngước lên. Hãy ngắm nhìn theo cách mới mẻ hơn với các gargoyle và grotesque lạ lùng này.

Và bên trên, những đôi mắt đáng sợ lúc nào cũng đang nhìn xuống… nhìn xuống… dõi theo...