Ngôi nhà hoa mỹ và những câu chuyện kịch tính của một gia đình

Ngày nay, khi bạn ngang trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa đoạn gần với Tú Xương, thật khó bỏ qua những ban công đồn điền cổ điển và khối nhà bát giác đang khoe vẻ đẹp nhã nhặn này. Bên dưới, một sảnh đón hiện đại với đường cong mái lớn và mạnh mẽ hiếm thấy. Biệt thự sang trọng lúc nào cũng sáng bừng bên con đường đông đúc, kiên định giấu kín bao nhiêu câu chuyện trong quãng thời gian dài đằng đẵng đã qua.

Hôm nay, hãy cùng lật ngược những trang sách dày…

Biệt thự 167 Nam Kỳ Khởi Nghĩa và viên thuyền trưởng khởi nghiệp

Người đàn ông tên Régis Chomienne, sinh năm 1879 trong một gia đình đông con giàu có ở Pháp. Cuối thế kỷ 19, họ phá sản. Biến cố này đẩy các thành viên trẻ tuổi mưu sinh khắp nhiều đất nước thuộc địa khác nhau. Trong đó, Régis Chomienne chọn Việt Nam và trở thành thuyền trưởng tàu viễn dương. 

Đến năm 1918, ông đưa cả vợ và con gái đến sinh sống ở Sài Gòn. Gia đình khởi nghiệp này sau đó thành công rực rỡ. Họ mở ra nhiều cửa hàng xa xỉ tập trung xung quanh Nhà hát Thành phố ngày nay, chuyên bán các loại đồng hồ mắc tiền, rượu, đàn piano, máy hát đĩa…

Vợ chồng Chomienne chỉ có Madeleine - cô con gái duy nhất. Họ còn sinh thêm một bé trai khác khi đến Sài Gòn, nhưng cậu bé này không may qua đời khi chưa kịp lên hai tuổi. 

Bây giờ, hãy rẽ sang câu chuyện của người con gái…

Cô con gái rượu và kết thúc bí ẩn của người chồng

Madeleine kết hôn khi còn khá trẻ, với anh chàng Fassy - một sĩ quan quân đội nhiều tiềm năng. Ba năm sau, cặp đôi mới cưới này quay về Pháp vì sự nghiệp của chú rể, bỏ vợ chồng thuyền trưởng già ở lại Sài Gòn trong ngôi nhà tráng lệ.

Nhưng những cơn gió xấu dường như vẫn bám đuổi đứa con còn lại của thuyền trưởng… 

Fassy lúc này đã trở thành sĩ quan cao cấp và chuẩn bị quay lại Đông Dương với chức vụ Thống đốc quân sự Lào. Tuy nhiên, đêm Giáng sinh năm 1948, anh này bị chết vì bị bắn ngay trong nhà của mình. Madeleine không được thấy hình ảnh cuối của chồng, đại gia đình thuyền trưởng cũng chưa bao giờ được đọc hồ sơ pháp y. Cái chết của Fassy mãi mãi là một bí ẩn.  

Những câu chuyện không bao giờ kết thúc

Vợ chồng vị thuyền trưởng già trở về Pháp vào năm 1940 và qua đời ở quê nhà.

Madeleine, cô con gái rượu trở thành góa phụ, tiếp tục nuôi những đứa con của mình khôn lớn. Bà qua đời vào năm 1993, đem theo trong lòng những câu hỏi và nuối tiếc không cách nào bù đắp.

Ngày nay, cháu nội của viên thuyền trưởng - Denise Fassy - vẫn đang tiếp tục tìm kiếm tung tích về cái chết của cha mình sau hơn 70 năm.

“Chúng tôi không bao giờ có thể tiếp cận được báo cáo của nhân viên điều tra. Chúng tôi không thể có được bất kỳ tài liệu nào liên quan đến hoàn cảnh cái chết. Chúng tôi cảm thấy như thể có những bí mật đang bị che giấu khỏi chúng tôi. Cha tôi là người nổi tiếng, vậy mà cái chết của ông lại không được ai chú ý đến.”

Denise nhấn mạnh rằng hoàn cảnh xung quanh cái chết của ông vẫn chưa rõ ràng. "Chắc chắn phải có ai đó có thể giúp tôi, ví dụ như một nhà sử học..."

Nhưng có những câu chuyện không bao giờ được làm sáng tỏ.

Biệt thự 167 Nam Kỳ Khởi Nghĩa

Đó là một kiến trúc lạ mắt khi cổng chính nằm ở góc chứ không phải chính giữa tòa nhà. Các khối bát giác cổ điển với nhiều cửa sổ lớn được phân bố đều ở ba góc còn lại. Vẻ đẹp cổ tích thoát ra từ những mái nhà, dãy hoa văn trang trí và hàng console đều nhỏ xíu trong khi sự sang trọng điệu đà lại được giữ nguyên ở vòm cong bề thế.

Cả lâu đài nửa hiện đại, nửa cổ điền này bừng sáng hàng thế kỷ nơi góc đường Sài Gòn. Có lúc nó trở thành nhà riêng của một Giám đốc công ty Hàng không, rồi đến một luật sư nổi tiếng.

Dù sao qua bao năm tháng đằng đẵng, thật may mắn khi dáng vẻ nguyên bản của nơi này hầu nhữ vẫn được giữ lại. 

Vẻ đẹp nhẹ nhàng tinh tế đi cùng với câu chuyện dài nhiều mất mát của một dòng họ phương xa. Họ đã đến Sài Gòn, có những ngày rực rỡ, những ngày u ám, rồi ra đi. Thứ còn lại vẹn nguyên là những gì bạn nhìn thấy ở đây, một dấu ấn cũ kỹ của họ giữa lòng thành phố.

----------------------------

Tài liệu tham khảo:

• Les Affiches saïgonnaises - Gallica
• Union fraternelle du commerce et de l’industrie 1895
• La Gironde 24/08/1899
• Réne Regis Joseph Chomienne - Gia phả Geneanet
• Lục Tỉnh Tân Văn
• Niên giám Đông Dương (1933)
• Les Entreprises Coloniales
• Son père a participé à la Libération de Provence, 70 ans plus tard elle cherche toujours à élucider les secrets de sa mort - nice-matin