Xù xì, hoa mỹ và bị lãng quên (Phần 2)

Ở bài viết trước, chúng ta đều biết trong mặt bằng thẩm mỹ, những tòa nhà công nghiệp không được… uy tín lắm nếu so với bưu điện, nhà thờ, các tòa nhà công cộng. Ngoài ra, bất chấp đôi khi một trong số chúng có thể rất... đẹp trai, việc nằm trải dài ở những vị trí lớn trong thành phố cũng không phù hợp lắm với các ý tưởng quy hoạch mới mẻ. Tóm lại, không tên tuổi, không được chú ý, không đúng chỗ… một số anh chàng còn tồn tại đến nay là điều khá may mắn. Bây giờ, hãy ghé thăm một trong những gương mặt điển trai… công nghiệp này nhé.

Số 1B Hoàng Diệu hay Hợp tác xã rau Đà Lạt

Nằm ở đầu đường Hoàng Diệu, quận 4 cũ, cụm nhà kho này từng đóng vai trò quan trọng trong việc trở thành cầu nối cho nông sản Đà Lạt đến với người Sài Gòn. Đây là trạm điều hành, trung chuyển kết nối với Nghiệp đoàn chủ vựa Cầu Muối phía bên kia bờ kênh Bến Nghé. 

Hợp tác xã tồn tại từ năm 1951 cho đến 1975, tòa nhà sau đó chuyển qua nhiều mục đích khác nhau. Cùng hoàn cảnh với Nha quản lý Điện lực, không rõ kiến trúc sư nào đã thiết nên cụm kiến trúc điệu đà này. Số phận của nó vẫn là một dấu hỏi khi khu vực đường Hoàng Diệu cũng đang trong tình trạng chờ giải tỏa. Dù vậy, điều an ủi là cấu trúc này vẫn còn được sử dụng, theo kiểu xu hướng thời thượng ngày nay.

Vẻ cầu kỳ… công nghiệp của Hợp tác xã rau Đà Lạt

Kiến trúc công nghiệp không có nhiều trường phái và câu chuyện như romanesque, gothic, art deco… Trong phần lớn trường hợp, chỉ hai lý thuyết thực tế được áp dụng: Các tòa nhà riêng biệt cho từng hoạt động hoặc toàn bộ mọi hoạt động đều dồn vào một cơ sở duy nhất. Hợp tác xã rau Đà Lạt nằm ở trường hợp thứ nhất, khối nhà điều hành phân cách với phần kho bên trong. Và đương nhiên, nỗi lo sợ cháy nổ vẫn luôn là vấn đề, vì vậy chúng ta có phần tháp cầu thang được thiết kế tách biệt này. Nó cũng trở thành điểm nhấn cực kỳ hoa mỹ.

Đây có thể là cầu thang công nghiệp đẹp nhất ở Sài Gòn, khi bạn thấy những vật liệu tiết kiệm và đường nét đơn giản lại tạo ra vẻ tinh xảo mềm mại đến thế.

Trên thực tế, đây cũng là thang thoát hiểm ngoài trời. Vì vậy, nó được đảm bảo thông thoáng, cảm giác rộng rãi đúng yêu cầu kỹ thuật, nhưng lại vượt yêu cầu về mỹ thuật. 

Cả tòa nhà gãy gọn, đơn giản đúng chất “công nghiệp”. Nhưng tổng thể, bạn lại cảm thấy như đi trong không gian mềm mại, dễ chịu kiểu như hành lang trường học, văn phòng, chung cư. Một anh chàng công nghiệp rất nhẹ nhàng, ga-lăng.

Hiện nay, một cửa hàng bán chi tiết mô-tô được đặt ở đây, khá phù hợp cho xu hướng ngày càng rõ nét...

Sự trỗi dậy của văn hóa công nghiệp

Thật dễ chịu khi trong thập niên gần đây, Sài Gòn xuất hiện trào lưu mới. Những nhà thiết kế tiên phong, những người có tố chất nghệ sỹ quyết định thử mang một chút chất công nghiệp và vật liệu lộ thiên vào căn hộ, văn phòng, studio hay quán xá truyền thống. Điều này làm cho các yếu tố khô cứng trước kia nay gần gũi hơn, kèm với không gian lạ mắt hấp dẫn thị giác chúng ta.

Trong khi đó, nhà xưởng cũ kỹ được cải tạo lại cũng khơi dậy trí tưởng tượng và sự tò mò của nhiều người. Sức hấp dẫn từ các tòa nhà này giúp bảo tồn một phần di sản công nghiệp, giống như những gì bạn nhìn thấy ở cửa hàng Moto số 1B Hoàng Diệu. Những anh chàng bụi bặm nay khoác lên mình bộ áo đô thị mới mẻ đầy cá tính.

Nhà xưởng công nghiệp được chuyển đổi thành các địa điểm nghệ thuật văn hóa hấp dẫn, khu dân cư hoặc không gian thương mại thu hút, điều đó không nhất thiết chỉ là vấn đề bảo tồn công trình đơn thuần. Điều quan trọng là chúng ta có thể yêu mến và nhận ra những anh chàng bị xem là khô cứng này đôi khi rất... đẹp trai.

Dù thời gian cho việc tồn tại của số 1B Hoàng Diệu đang đếm ngược nhưng một số tín hiệu mới của xu hướng cho phép chúng ta có thể lạc quan hơn. Việc cải tạo một bến cảng hay xây dựng lại những tòa nhà xuống cấp đòi hỏi sự quan tâm, kiên trì, sáng tạo và tất nhiên, một chút may mắn nữa.