Các đại gia Sài Gòn xưa, ai xây nhà đẹp nhất?

Chúng ta đã quá quen thuộc với những nhân vật này, những người đặt nền móng vững chắc cho miền Nam. Một trường học, một bệnh viện, một tòa nhà… tất cả đều lưu lại dấu ấn của họ. Trong chừng mực nào đó, hãy thử bình chọn cho vô số vẻ đẹp này. Tất nhiên, thật đáng tiếc khi thành phố hiện đại hơn cũng đánh mất nhiều thứ, vì vậy, đành chỉ xem xét trên những gì đã hiện hữu mà thôi. 

Đầu tiên, bạn hãy đến với tòa nhà như con tàu khổng lồ này…

Vị trí thứ năm - Ông Nguyễn Văn Hảo

Ông Nguyễn Văn Hảo, một người Việt giàu có nhờ buôn bán xe và xăng dầu. Đây là nhà ở và công ty của ông. Tòa nhà xây dựng vào năm 1933, chiếm trọn bốn con đường trung tâm, cửa chính hướng ra Trần Hưng Đạo trong khi mặt sau giáp Lê Thị Hồng Gấm.

Một kiến trúc Art Deco cấp tiến với nhiều mặt tiền phù hợp cho việc kinh doanh, nhưng thiếu khoảng không thư giãn. Mặt sau và các mặt bên sử dụng nhiều đường thẳng mạnh mẽ, chia nhỏ các khối lớn, vòng ra trước tạo nên một mũi tàu cong khá đột ngột. Đây là phần mềm mại duy nhất của tòa nhà.

Dù vậy, bên trong, các chi tiết khá công phu, điệu đà. Chưa kể những hàng chữ “NG.V.HAO” dọc theo tòa nhà dường như sử dụng font Futura, bộ chữ được phát hành vào năm 1927 bởi Paul Renner, một nhà thiết kế người Đức.

Ngoài ra, ông Nguyễn Văn Hảo còn xây một ngôi chùa ở Trà Vinh hay Nhà hát kịch TP.HCM cũng trên đường Trần Hưng Đạo. Chỉ tiếc là hai công trình này sau vài lần trùng tu đã khác đi nhiều so với bản gốc. Ngay cả ngôi nhà hiện tại cũng xuống cấp trầm trọng.

Vị trí thứ tư - Quách Đàm

Sau khi Ngân hàng Đông Dương tịch thu hết tài sản của gia đình Quách Đàm vào năm 1933, ngày nay chúng ta không còn biết nhiều về những gì ông để lại ngoài Chợ Lớn. Nhưng bấy nhiêu đó cũng đã đủ…

Đây là khu chợ hoành tráng nhất Sài Gòn, một kiến trúc dùng nhiều hình khối lớn theo kiểu Đường, Tống rắn rỏi, nhưng vẫn đề cao chi tiết Á Đông.

Mặc dù trụ sở công ty Thông Hiệp của Quách Đàm vẫn còn hiện diện trên đường Hải Thượng Lãn Ông, nhưng tòa nhà đã bị mất đi vài phần và trên thực tế, ông Quách Đàm chỉ thuê lại của người khác. Dù sao, bạn vẫn có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp nguyên bản của nó và những đổ nát bên trong, như chút dấu vết còn lại của người đàn ông vĩ đại này, ngoài ngôi chợ nổi tiếng.

Trụ sở công ty Thông Hiệp còn nguyên vẹn và xe của ông Quách Đàm đậu phía trước

Bên trong tòa nhà, mọi thứ dần đổ nát

Sân thượng tuyệt đẹp của dãy nhà công ty Thông Hiệp

Vị trí thứ ba - Tạ Mã Điền

Bước vào Bác ái Học viện (Đại học Sài Gòn), bạn sẽ ngạc nhiên về mức độ tinh xảo của một trường học được xây dựng từ những năm 1908. Ông Tạ Mã Điền, thương gia Phúc Kiến, người dường như tập trung nhiều vào sự nghiệp giáo dục, đứng sau tuyệt tác này.

Một tổng thể Á Đông trải dài theo bộ khung phương Tây hoàn mỹ. Bác ái Học viện toát lên vẻ đẹp cổ kính Trung Hoa, hoàn toàn khác biệt so với những trường Trung học từng được xây dựng ở Sài Gòn.

Ngoài ra, bạn cũng có thể ghé thăm Tiểu học Phúc Kiến, nay là trường Trần Bội Cơ. Một kiến trúc hoa mỹ khác của ông Tạ Mã Điền với các họa tiết xinh xắn, đáng yêu, tràn đầy năng lượng...

Vị trí thứ hai - Gia đình ông Huyện Sỹ

Đây có thể là dòng họ trí thức lớn nhất ở miền Nam. Những gì gia đình ông Lê Phát Đạt (Huyện Sỹ) để lại chúng ta vẫn chưa đánh giá hết. Trong khuôn khổ bài viết ngắn này, hãy chiêm ngưỡng vài tuyệt tác tiêu biểu để hiểu vì sao họ ở vị trí thứ hai nhé.

Có nhiều tài liệu khác nhau nói về biệt thự dưới đây, nó dường như tên Montjoyce, nhà riêng của Lê Phát An, con trai ông Huyện Sỹ, nay là Ủy ban Nhân dân Quận Gò Vấp.

Mặc dù khởi đầu bằng nông nghiệp như nhiều đại gia khác ở miền Nam, nhưng gia đình Việt này rẽ sang một nhánh hoàn toàn khác. Ông Lê Phát An trở thành Tổng giám đốc của CEE miền Nam, bản thân ông cũng sở hữu vài nhà máy phát điện tư nhân và tạo ra tài sản chủ yếu từ ngành năng lượng.

Biệt thự này là một khối Art Deco đậm nét Việt Nam rực sáng... Trong góc độ nào đó, tòa nhà phảng phất vẻ cung đình Huế nhiều hơn kiến trúc phương Tây.

Gần đó, bạn bắt gặp những chi tiết hy hữu trong nhà thờ nhỏ cũng do ông Lê Phát An xây dựng. Các mái vòm lớn tráng lệ và đường nét tinh xảo tỉ mỉ làm chúng ta phải giật mình nếu chỉ nhìn vào vẻ đơn sơ bên ngoài. Sự sang trọng nơi ít người nhìn thấy mới là sự sang trọng đích thực. Nhà thờ Hạnh Thông Tây tạo ra những không gian rộng mở ở trung tâm, tăng cường thứ ánh sáng linh thiêng chan hòa khắp thánh đường...

Đây là một dòng họ lớn, vì vậy những gì được để lại nằm rải rác khắp miền Nam. Hãy kết thúc câu chuyện của gia đình này bằng biệt thự Nguyễn Hữu Hào, người con rể của gia đình Huyện Sỹ.

Vị trí số một - Chú Hỏa

Không còn nghi ngờ gì nữa, ở miền Nam, không ai có thể vượt qua cái tên lừng lẫy này. Mọi kiến trúc, từ sang trọng đến bình dân, đều mang một chuẩn mực "chú Hỏa" đáng khâm phục. Chú Hỏa nhỉnh hơn phần còn lại cả về chất lượng lẫn số lượng công trình ở khắp Sài Gòn.

Dù sao, đừng quên rằng tất cả những "chú Hỏa" đều đến từ Phúc Kiến, vùng đất được mệnh danh là cái nôi kiến trúc của Trung Quốc. Bản năng cộng nguồn tài chính dồi dào thôi chưa đủ, ở họ còn bộc lộ những ý tưởng, tiêu chí rõ ràng cho mỗi công trình được xây nên. Đó có thể là không gian cộng đồng, sự sang trọng, duyên dáng hay choáng ngợp... tất cả đều được thể hiện một cách rõ ràng và nhất quán.

Những gì "chú Hỏa" làm được dù đã qua hàng trăm năm, nhưng chúng ta vẫn chưa thấy ai đó tái hiện lại cho đến ngày nay. Vì vậy, vị trí số một của gia đình huyền thoại này rất khó lay chuyển.

Tất nhiên, có thể một số thiết kế tuyệt mỹ khác, hoặc lịch sử cũng góp phần xóa mờ chúng. Vì vậy, thứ hạng này chỉ để bạn tham khảo, hoặc làm rõ hơn tình yêu của chúng ta cho một thành phố hiền hòa, nơi luôn cất giấu nhiều bất ngờ trên hành trình khám phá những ngóc ngách cứ ngỡ đã thân quen.