Những hình khối viễn tưởng ở Hà Nội

Có thể nghĩ về Hà Nội với những góc phố nhẹ nhàng xưa cũ, những ngôi nhà cổ phảng phất nét u hoài. Nhưng ở đây, bạn bắt gặp một Hà Nội rất khác.

Một cảm giác choáng ngợp khó tin, ấn tượng thị giác cực kì mạnh mẽ, đây chính là một trong những ví dụ điển hình về kiến trúc modernist ở miền Bắc: Sân vận động Hàng Đẫy. Dù cùng theo đuổi một khái niệm, chú trọng công năng, nhưng sự khác biệt ở phía Bắc đến từ đời sống và các khác biệt xã hội của một thời kỳ đã qua...

Modernist Xô Viết

Kể từ sau Hiệp định Genève, hai miền bị chia cắt. Phía Bắc lúc này chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Liên Xô trên nhiều phương diện, kể cả kiến trúc. Rất nhiều kiến trúc sư Hà Nội đã làm việc trong các dự án hợp tác cũng như được đào tạo về thiết kế, quy hoạch ở Liên Xô trong giai đoạn 1955 - 1990.

Trên thực tế, kiến trúc Xô Viết mang phong cách Quốc tế Hiện đại nhưng nhấn mạnh sự bền vững. Nó cũng có sự pha trộn của nhiều xu hướng kinh điển khác nhau. Dù vậy, nét đặc trưng rõ ràng chính là tính thực dụng, đề cao công năng đôi khi đến mức cực đoan. Điều này xảy ra có thể bởi miền Bắc và cả Liên Xô đều chịu tác động nặng nề của chiến tranh, áp lực tái thiết, tiết kiệm nguyên vật liệu...

Nến nhìn vào cấu trúc sân Hàng Đẫy, thật bất ngờ khi một đường cong duy nhất lại tạo ra cả trụ đỡ, khán đài, mái che, không có bất kì chi tiết trang trí nào.

Công trình công cộng này được thể hiện trực tiếp, kích thước rộng lớn, đồ sộ cả về quy mô lẫn việc tạo hình. Điều đó phần nào mang đến cảm giác áp đảo choáng váng trong lần đầu tiếp xúc nếu bạn đã quen với vẻ ngoài thanh thoát duyên dáng của những công trình miền Nam.

Có thể so sánh phong cách mordenist Xô Viết như chiếc xe Minsk, mạnh mẽ, bền bỉ, không thiếu chi tiết nào, nhưng cũng không thừa. Tất cả thiên về tính ứng dụng, ít quan tâm đến sự trau chuốt hình thức.

Sân Hàng Đẫy và vẻ đẹp lẫn vào Hà Nội

Ở một góc độ nào đó, có thể kiến trúc Xô Viết trong giai đoạn này thể hiện sự khắc khổ về mặt thẩm mỹ, nhưng những khối to lớn, bệ vệ kia không phải là vô hồn, khô cứng. Dạo bước xung quanh sân bạn sẽ thấy những hình ảnh hoàn toàn khác.

Sân Hàng Đẫy với kết cấu hiện tại được xây dựng vào những năm 1990. Khi đó, nó trở thành một trong những chảo lửa nóng nhất với những trận đấu, giải đấu hàng đầu khu vực được tổ chức.

Nhưng đó chưa phải tất cả, hãy nhìn cách các khối bê tông bề thế hoà nhập vào không gian xung quanh, tạo nên cảnh quan vô cùng thú vị. Một anh chàng khổng lồ mộc mạc sống chan hòa, khép nép giữa những con đường nhỏ bé.

Dù sử dụng các mảng vát lớn với bố cục đối xứng lặp đi lặp lại trên diện tích rộng, nhưng sân Hàng Đẫy lại không gây cảm giác nhàm. Ngược lại, nó đan xen tự nhiên vào nhịp sống Hà Nội tạo nên một khung cảnh vừa kì vĩ ,vừa sống động. Trên thế giới, hiếm có sân vận động nào hòa lẫn vào đời sống của người dân địa phương đến vậy. 

Một "nụ hôn" modernist

Một điều thú vị khác của modernist Liên Xô là những tạo hình đầy khoa học viễn tưởng. Điều này xuất phát từ bối cảnh thời đại, khi cuộc đua vào vũ trụ giữa họ với người Mĩ diễn ra vô cùng gay gắt. Chính vì thế, một số phần của sân Hàng Đẫy khiến bạn cảm thấy như đứng trước một phi thuyền không gian khổng lồ.

Sân vận động thư giãn hòa mình vào Hà Nội

Dù rằng lúc này ở Hà Nội đã có những sân vận động khác to lớn, quy mô, nhưng sân Hàng Đẫy vẫn là một nét văn hóa đặc trưng rất khác. Nơi không chỉ có các trận đấu, bầu không khí xung quanh cũng giàu truyền thống, đậm chất văn hóa đường phố hơn.

Nương nhờ dưới bóng người khổng lồ là vô số hàng quán. Từ trà đá, cà phê, nơi các fan tụ tập bàn luận chiến thuật, dự đoán tỉ số cho đến những quán ăn đa dạng phục vụ mọi người quanh các hiệp đấu sôi sộng. Và tất nhiên, không thể thiếu những cốc bia hơi lạnh kéo dài dư âm trận cầu.

Một cảm giác khá lạ lùng khi bạn tản bộ trên con đường, nhưng cảm giác được hàng trăm fan bóng đá đang hò hét ngay... trên đầu mình. Xung quanh lại là một Hà Nội chậm rãi, cổ điển khác. Trong vô số những điểm đến nổi tiếng ở miền Bắc, anh chàng khổng lồ này là một khối lịch sử giản dị bạn có thể ghé thăm. Dù sao, hãy thử cảm nhận dòng chảy thời gian của một giai đoạn quá khứ đã tạo nên những khác biệt như thế nào ở hai đầu đất nước, ít nhất trong cách nhìn về phong cách modernist tưởng chừng quá quen thuộc.

Tài liệu tham khảo:

• Russians on the red river: The Soviet impact on Hanoi's townscape, 1955–90
• Moscow: A Guide to Soviet Modernist Architecture 1955–1991