Buổi lễ ở nhà nguyện gỗ thế kỷ 18

Đây là nơi duy nhất ở Sài Gòn những người Công giáo vẫn giữ truyền thống lâu đời dưới mái nhà gỗ truyền thống Việt Nam, chứ không phải nhà thờ lớn mang phong cách Gothic, Romanseque… thường thấy. Buổi lễ diễn ra vào mỗi sáng, với số người tham dự ít ỏi tái hiện lại thuở ban đầu của những người truyền đạo.

Nhà nguyện cổ xưa nhất 

Cách đây ba thế kỷ, căn nhà được dựng nên bên rạch Thị Nghè, vị trí Thảo Cẩm Viên ngày nay, để làm chỗ ở cho Cha Bá Đa Lộc (Cha Cả). Đây được xem là Dinh Giám Mục đầu tiên của Sài Gòn.

Ngôi nhà gỗ này đến nay đã ngót nghét gần 230 tuổi. Hệ cột, khung sườn theo kiểu Huế, nhưng khoảng sân lát gạch đỏ đậm chất miền Nam. Đây là một kiến trúc đẹp theo kiểu đơn giản, nhẹ nhàng hơn cái tên gọi "Dinh Giám Mục" của nó. Tuy nhiên, điểm đặc biệt có thể nằm ở việc những buổi lễ đơn sở được cử hành trong ngôi nhà này và một không khí nguyên bản được khôi phục lại.

Đi lễ như ba thế kỷ trước...

Vào 6 giờ sáng mỗi ngày, ngôi nhà của Cha Cả lại sáng đèn, mở rộng cửa chào đón tất cả mọi người đến tham dự buổi lễ truyền thống. Thật ra đó chỉ là một cộng đoàn khá nhỏ. Hầu hết mọi người đều quen biết nhau, duy trì thói quen đến đây và dường như ai cũng có một chỗ ngồi quen thuộc.

Không giống như ở các nhà thờ lớn, bạn sẽ thấy những người đi lễ trong ngôi nhà Việt Nam này chia nhau hầu hết công việc, người đốt nến, người bật quạt, rung chuông... Ngay cả Cha xứ cũng không có người phụ giúp, ông phải tự mình chuẩn bị tất cả. Điều này dường như giống với ngày tháng đầu của những người truyền giáo.

Trong các nhà thờ lớn, bạn có thể cảm thấy mình nhỏ bé trước sự đồ sộ, nguy nga của kiến trúc hay vẻ trang nghiêm tuyệt đối. Nhưng nơi đây chỉ là mái nhà nhỏ đơn sơ của Cha Cả, vì vậy mọi ranh giới đều không tồn tại. Bạn chỉ cách linh mục phía trước vài bước chân, nghe rõ giọng nói của ông, tiếng sột soạt tà áo...

Buổi lễ ngắn ở đây cho bạn cảm giác rất sơ khai của những người theo đạo đầu tiên. Mọi thứ tái hiện lại khung cảnh ban đầu mới mẻ, khi vị Linh mục ở thế giới xa lạ quây quần cùng những người dân địa phương trước lúc ngày mới bắt đầu. Dường như thế kỷ 18 chưa bao giờ trôi qua ở đây...

Tòa Tổng Giám mục và khuôn viên châu Âu cổ điển trên đồi

Sau buổi lễ, hãy nán lại dạo một vòng quanh đây. Khi những tia nắng đầu tiên trong ngày chiếu xuống con đường lát đá, bạn có cảm giác như đang cất bước ở vùng trung du. Lúc này, dễ dàng bắt gặp một kiến trúc Pháp cổ điển duyên dáng đang thức giấc trong ánh bình minh - Tòa Tổng Giám mục Sài Gòn.

Nhà nguyện cổ nằm trong khuôn viên của Tòa Tổng Giám mục, số 180 Nguyễn Đình Chiểu, trên những triền dốc yên tĩnh. Trước khi dọn về đây, cả hai ngôi nhà đều chịu chung quãng đời lênh đênh từ rạch Thị Nghè cho đến đường Alexandre De Rhodes. Mãi đến năm 1911, Giám mục Mossard, một hiệu trưởng của trường Lasan Taberd mới quyết định chấm dứt chuỗi phiêu bạt ấy. Ông tìm ra một vùng đất an cư đích thực, trên đó cho xây một Tòa Giám mục mới và đưa mái nhà mộc mạc năm xưa về đặt cạnh để làm Nhà nguyện bây giờ như bạn đã thấy.

Tiền sảnh của tòa nhà rất đẹp, nó toát lên sự quý phái cổ điển nhờ cầu thang đôi đầy chất điện ảnh với những đường cong thướt tha ôm trọn lối vào chính. Trái ngược với nhà nguyện gỗ, kiến trúc châu Âu này tha thướt, điệu đà hơn với những hành lang trải dài và ô cửa sổ đều san sát theo lối học viện.

Ngoài ra bạn còn thể bắt gặp rất nhiều những rung động cổ điển cầu kì hoặc tinh tế khác phảng phất trong mọi mảng tường xung quanh. 

Nắng vàng rực rỡ, những mảng xanh lung linh hay bầu không khí nhẹ nhàng êm đềm ở đây khiến mọi thứ trở nên hấp dẫn, quyến rũ hơn. Dù cho hai vẻ đẹp khác nhau, đến từ hai thời đại, hai thế giới khác nhau, nhưng những toà nhà đều nằm vừa vặn yên bình trên ngọn đồi thoai thoải đầy hoa.

Sau cùng, không trải nghiệm nào giống nhau, nơi này mở rộng cửa cho tất cả mọi người. Cuối tuần rảnh rỗi, bạn có thể tham dự buổi lễ kỳ lạ đơn sơ cùng cộng đoàn nhỏ bé. Hoặc ít nhất, để dạo quanh ngắm nhìn hai nét đẹp tương phản trên những con đường lát đá thơ mộng của Sài Gòn. Bởi vì thành thật mà nói, khu đồi này tuyệt đẹp, mở rộng cửa chào đón, nhưng rất ít người nhận ra để bước vào.