Nghĩa trang cổ xưa còn lại ở Sài Gòn

Trong khi những nghĩa trang lâu đời nhất của Sài Gòn đã biến mất như Mạc Đĩnh Chi, Mả Lạng, Đô Thành… khu đất nhỏ này còn tồn tại nhờ một may mắn kỳ lạ nào đó. Ở đây vẫn giữ lại không khí thiêng liêng, cổ kính dưới ánh nắng chan hòa. Mặc dù những cái tên trên bia mộ đa phần là người Việt, nhưng cách họ được tôn vinh lại hoàn toàn giống với các nghi thức châu Âu cổ điển. 

Đất Thánh dành cho các linh mục và tu sĩ Chí Hòa

Không ai biết nghĩa trang này có từ bao giờ. Những gì bạn tìm thấy ở đây không đưa ra các thông điệp giống nhau. Trong khi bia mộ lâu đời nhất đánh dấu năm 1901, một tấm bảng khác trong nhà mồ lớn nhất lại khắc dòng chữ “Tưởng nhớ những người anh em miền Nam đã qua đời từ năm 1866 đến 1883”.

Dù vậy, điều dễ hiểu nhất chúng ta có thể nhận ra: Những ngôi mộ cao với tấm bia dày, trang trí hoa văn nhã nhặn, đầy trang trọng, người nằm bên dưới là một linh mục.

Trong khi nhiều ngôi mộ thanh mảnh hơn, nằm sát đất với thánh giá giản dị bên trên thuộc về các thầy, những người cũng đi tu nhưng vì nhiều lý do, không trở thành linh mục.

Nghĩa trang cổ này có hơn hai trăm mộ, hơn hai trăm con người, có người nổi tiếng, có người bình thường, đã yên nghỉ mãi mãi trong khung cảnh thanh bình tĩnh lặng. Nhưng bạn sẽ chú ý một kiến trúc nhỏ nổi bật bên góc phải…

Vị hiệu trưởng và nhà mồ trang trọng nhất

Nằm lẫn trong các ngôi mộ là một nhà mồ duy nhất với kiến trúc đơn giản, khiêm tốn. Mặc dù không phải linh mục, nhưng ông được dành vinh dự đặc biệt so với mọi người ở đây.

Yên nghỉ bên dưới là thầy Dominique-Marie, người có tên thế tục khá dài: Jacques Yves Marie Le Roux. Ông đến Sài Gòn năm 1900 và đã từng giữ chức hiệu trưởng trường Taberd (Ngày nay là trường Trần Đại Nghĩa). Ngoài ra, ông cũng có thời gian điều hành một trường học khác ở Phnompenh, hiệu trưởng trường Puginier Hà Nội. Vì vậy, trên bia mộ ghi lại việc ông được phong tặng Huân chương Hoàng gia Campuchia cũng như Huân chương Bắc đẩu bội tinh của Pháp. 

Mặc dù có hơn năm mươi mộ của các thầy từ dòng Lasan Taberd, nhưng việc một hiệu trưởng cũng an nghỉ ở đây là một điều khá lạ.

Đa số các linh mục hay thầy tu ở đây đều không phải người Sài Gòn, họ giao phó cuộc đời cho đức tin của mình và đi rất xa quê hương xứ sở. Vì vậy, nơi này mở cửa cho bất kỳ ai muốn thăm viếng, miễn là bạn giữ được sự tôn nghiêm cần thiết.

Nghĩa trang cổ nằm gần nhà thờ Chí Hòa, các ngôi mộ vẫn được giữ chỉn chu, trang trọng cho đến ngày nay, trong bầu không khí hiền hòa lúc nào cũng thấm đẫm xung quanh. Những con người từng lặng lẽ khi còn sống nay cũng yên nghỉ nơi ít ồn ào như mong đợi, ở một góc Sài Gòn thật kín đáo, bình yên.

Tài liệu tham khảo: