Vẻ đẹp truyền thống của cửa lá sách

Bạn sẽ thấy Kinh thành Huế hay các Hội quán người Hoa xây dựng từ xưa hoàn toàn không dùng cửa lá sách. Mặc dù ngày nay, loại cửa này là một dấu hiệu đặc trưng của truyền thống đô thị Việt Nam. Nhưng trước khi người Pháp đến đây, chúng hoàn toàn vắng bóng. 

Bệnh viện Saint Paul (Nay là Bệnh viện Mắt TPHCM)

Tu viện Thánh Phaolo thành Chartres

Trường Hoàng Hoa Thám quận Bình Thạnh

Cửa lá sách xuất xứ từ đâu?

Các ngôi nhà cổ đại không có cửa lá sách như ngày nay, người giàu ở Hy Lạp dùng rèm vải để thay thế. Mãi cho đến khoảng thế kỷ 14, nhiều lâu đài của giới quý tộc bắt đầu dùng loại cửa gỗ xoay quanh bản lề là trục thẳng đứng chính giữa. Kỹ thuật này được áp dụng rộng rãi thời Phục Hưng cho đến khi người châu Âu tiếp tục cải tiến nó thành khung lá sách, nhưng chỉ dựng lên vào ban đêm, ban ngày chúng được gập lại trước bệ cửa sổ.

Các thế kỷ tiếp theo là sự phổ biến của cửa lá sách trên khắp các mặt tiền tòa nhà, dinh thự, nhà bình dân… với đủ các hình dạng phong phú như chúng ta nhìn thấy ngày nay.

Trường Ecole Yat-Sen

Biệt thự 202 Võ Thị Sáu

Khung cửa Bác Ái Học viện (Nay là Đại học Sài Gòn)

Cửa lá sách đến Việt Nam

Người Pháp đã mang chúng vào nước ta. Việc dễ dàng tìm thấy vật liệu gỗ, khả năng thông gió ở xứ sở nhiệt đới trong lúc vẫn che chắn được những cái nhìn tò mò làm cho cửa lá sách trở nên thịnh hành vào thế kỷ 18 cho đến đầu thế kỷ 20.

Biệt thự số 3 Trần Phú

Cửa lá sách ở khu Hào Sỹ Phường

Ngôi nhà số 10 Sương Nguyệt Anh

Công bằng mà nói, các thanh gỗ mảnh dẻ nghiêng nghiêng tạo ra sự mềm mại cho mặt tiền, mang lại vẻ đẹp cổ điển sang trọng ở các tòa nhà, dinh thự lớn, cho đến nét duyên dáng đơn sơ với những ngôi nhà bình dân nho nhỏ.

Chỉ tiếc rằng ngày nay, gỗ ngày càng đắt đỏ, cộng với sự nóng lên của khí hậu dẫn đến máy lạnh phổ biến hơn, cửa lá sách không còn là lựa chọn yêu thích nữa.

Ở nhiều nơi, dù nhiều người giàu có cố gắng tạo ra các biệt phủ theo phong cách Đông Dương, nhưng những ô cửa kính đã làm phai nhạt đi sự tinh tế vốn có của phong cách cổ điển lâu đời này. 

Tam Tông Miếu

Bằng cách nào đó, cái tên “cửa lá sách” đã trở thành một phần quan trọng trong văn hóa đô thị miền Nam. Những cánh cửa đặc trưng đến nỗi chúng ta quên mất xuất xứ châu Âu của nó, chỉ nhớ rằng người giàu, người bình dân đều có thể mở ra khung gỗ giản dị đó, mở ra khoảng trời duyên dáng cũ trong ngôi nhà miền Nam thân thuộc.