Những bất ngờ từ món thịt kho Tàu

Hàng năm, cứ mỗi dịp Tến đến, chúng ta lại thấy nồi thịt kho Tàu quen thuộc. Không chỉ mỗi người Việt ăn món này, có nhiều quốc gia khác cũng thưởng thức nó. Tuy nhiên, thật ngạc nhiên khi về mặt hình thức, dân tộc ăn giống chúng ta nhất lại là...

...Thịt kho Tàu phiên bản Nhật

Trong tiếng Nhật, đây là món Kakuni (角煮), có nghĩa miếng thịt vuông. Đối với người Nhật, Kakuni khá mắc tiền và là món ngon đặc biệt từ vùng Nagasaki.

Ảnh: イチビキ - https://www.ichibiki.co.jp/recipe/no_960/

Khác với chúng ta, người Nhật nấu "thịt kho Tàu" bằng nước tương, dầu mè, đôi khi còn có cả rượu sake. Nhưng họ đặc biệt giống ở chỗ cho trứng vào, đun lửa nhỏ trong thời gian dài. Về mặt hình thức, nếu đặt hai đĩa Kakuni và thịt kho Tàu bên cạnh nhau, khó mà phân biệt được.

Mặc dù thường ăn với cơm, nhưng đôi khi Nhật Bản còn có phiên bản Kakuni dùng cho mì ramen, kẹp bánh mì như kiểu bánh mì thịt Việt Nam.

Món Kakuni được ưa chuộng khắp xứ sở hoa anh đào. Nhưng phiên bản của chúng ta vẫn là điều gì đó đặc biệt đối với họ. Vì vậy, bạn đừng ngạc nhiên khi thấy những phái đoàn Nhật đến Sài Gòn thường gọi thịt kho Tàu trong các nhà hàng Việt. Có lẽ cách chế biến dùng nước mắm và nước dừa mới tạo ra vj ngon hấp dẫn nhất.

Miếng thịt kho Tàu đắt giá nhất thế giới

Nằm trên một chân đế mạ vàng hoa mĩ, miếng thịt này chỉ cao 5,7cm, được làm bằng đá thạch anh từ thời Khang Hy.

Ảnh: NPM Collections

Bản chất viên đá quý tự nhiên này đã có cấu trúc giống... thịt heo. Các nghệ nhân khoan thêm những lỗ cực nhỏ và nhuộm màu nó. Hình dạng của "cục thịt" như thật, các lỗ chân lông, kết cấu bề mặt, màu sắc... đơn giản là không thể phân biệt được với thực tế. Bạn chỉ muốn được... cắn nó. Tuy nhiên, bảo vật vô giá này chúng ta không thể chạm đến, "viên đá thịt" được trưng bày và bảo vệ nghiêm ngặt trong Bảo tàng Cung điện quốc gia ở Đài Loan.

Nguồn gốc "Thịt kho Tàu"

Điều có thể làm bạn bối rối nữa là xuất xứ của món ăn này. Trong khi manh mối đơn giản nhất dường như bị bỏ qua, các học giả người Việt đưa ra những giả thuyết phức tạp khác nhau và không có giả thuyết nào... thuyết phục.

Thịt kho là món ăn... trên tàu

Nhiều tài liệu khẳng định món "thịt kho tàu" được người Việt đi biển phát minh ra để ăn dần trên tàu, nên có tên “thịt kho tàu”. Tàu ở đây có hàm ý “chiếc tàu”.

Trên thực tế, những chuyến đi biển có thể kéo dài cả tháng. Một nồi thịt nước lõng bõng dập dềnh trên sóng khá bất tiện. Chưa kể thịt kho tàu thật ra không để được lâu đến thế, phiên bản có nước dừa kiểu miền Nam càng dễ hư. Giả thuyết này thật khó thuyết phục.

Kho tàu là... kho lờ lợ

Nhà văn Bình Nguyên Lộc cho rằng “tàu” có nghĩa nửa mặn nửa ngọt, lờ lợ tương tự vị nước các con sông Cái Tàu Thượng, Cái Tàu Hạ. Vì vậy món thịt kho tàu là món kho vừa phải, không quá mặn, không quá ngọt, hoàn toàn do người Miền Nam sáng tạo ra. Chữ "Tàu" nằm trong tên của hai con sông.

Tuy nhiên, thịt kho lờ lợ chỉ đúng ở miền Nam. Một yếu tố quan trọng đã bị bỏ quên là người miền Bắc cũng ăn món này và họ cũng gọi “thịt kho Tàu”. Chắc chắn người Bắc không dùng chữ “Tàu” để chỉ nước lợ bởi họ không có các con sông kể trên.

Nguồn gốc chung

Người Trung Quốc, người Hoa ở Malaysia, người Bắc Triều Tiên, Nhật Bản đều nấu món "thịt kho Tàu" của riêng mình. Mặc dù có nhiều biến thể ở mỗi nơi, nhưng đặc điểm chung vẫn là kích thước, kết cấu miếng thịt vừa nạc vừa mỡ, cách nấu... Đặc biệt khi so Kakuni với thịt kho Tàu của Việt Nam, khó mà phân biệt được.

Có lẽ nên quay về với giả thuyết đơn giản nhất, thịt kho Tàu có nguồn gốc từ người Tàu, món mà họ gọi là "Thịt Đông Pha", theo tên người sáng tạo ra nó, nhân vật Tô Đông Pha nổi tiếng đời Tống.

Nhìn chung, cho dù có nhiều kiểu "kho Tàu" khác nhau, nhưng phiên bản dùng nước mắm và nước dừa vẫn là biến thể tinh tế đỉnh cao mà mọi người có thể thưởng thức được. Mặc dù khó có thể khẳng định chúng ta tạo ra món ăn này, nhưng chuyện bạn đưa nó lên đến tầm cao nào cũng quan trọng không kém.

Tóm lại, cục "thịt kho Tàu" quý giá nhất đang ở Đài Loan, "thịt kho Tàu" ngon nhất lại nằm khắp nơi ở miền Nam.