Nghiêm túc hay tự do?

Chúng ta thường trải qua tám tiếng ở công ty, đôi khi hy sinh thêm một phần của những ngày cuối tuần. Vì vậy, hãy tưởng tượng về không gian làm việc “lý tưởng như bãi biển”, nơi bạn có thể thật sự vừa làm việc, tận hưởng, vừa được là chính mình nhất.

Nhiều người có thể nói: chỉ là nơi làm việc thôi mà, sáng đi đến ngồi xuống đến… đến… đến… chiều tối, ra về là xong, việc gì phải đặt kỳ vọng như thế? Nhưng thực tế, một phần ba cuộc đời đau khổ của chúng ta sẽ trôi qua ở đó. Giờ thì nghe có vẻ nghiêm trọng hơn rồi nhỉ?

 Vậy không gian nơi làm việc ảnh hưởng đến bạn như thế nào?

“Hiệu ứng mồi”

Bộ não lì lợm của chúng ta không đợi chủ nhân suy nghĩ xong rồi mới bắt đầu phản ứng, nó sẽ liên tục tiếp nhận các tín hiệu từ môi trường xung quanh để quyết định tâm trạng trước khi bạn kịp ý thức về điều đó.

Ví dụ, bạn luôn kịp lược bớt các từ ngữ đường phố (dù rất muốn giữ) khi nói chuyện với sếp mà không cần chút cảnh giác nào. Các nhà nghiên cứu gọi đây là "Hiệu ứng mồi" (Priming).

Văn phòng của bạn, từ ánh sáng, sắp xếp bàn ghế đến lối đi đều liên tục giao tiếp thầm lặng với bộ não chi chít nếp nhăn trong suốt thời gian chúng ta ở đó. Để rồi trong vô thức, bạn sẽ suy nghĩ và hành xử kiểu bầu tròn hay ống dài từ lúc nào mà không hề hay biết. Có bao nhiêu kiểu văn phòng bạn sẽ… không may bước vào?

Văn phòng kiểu “Phòng giám thị”

Đây là phong cách khá phổ biến trong các tòa nhà lớn với thiết kế quen thuộc: trần thấp, đèn trắng, mọi thứ sắp xếp một cách trật tự và nguyên tắc. Ở đây, tất cả mọi thứ đều được xây dựng để nhắc bạn rằng: Umh… văn phòng làm việc - bạn đến đây để làm việc, đừng làm gì khác ngớ ngẩn.

Ánh đèn lạnh được đặt cùng một không gian hẹp theo chiều dọc với trần thấp sẽ đưa tín hiệu cho não về yêu cầu tập trung hơn là thư giãn. Tính đối xứng và trật tự trong cách sắp xếp bàn ghế cũng giúp bạn hiểu rằng nơi này có nguyên tắc, có kiểm soát, để cơ thể điều chỉnh hành vi: Ngồi thẳng lưng, không trò chuyện nếu không cần thiết, hạn chế di chuyển…

Kiểu văn phòng này rèn luyện bạn trở thành một nhân viên mẫn cán, hoàn thành đúng công việc được giao và không gây ảnh hưởng gì đến người khác, theo đúng cách mà không gian đó được xây dựng.

Văn phòng “Lớp học”

Kiểu thứ hai tương đối thoải mái hơn. Đó là văn phòng đầy kính lấp lánh, không gian được sắp xếp gọn gàng và luôn có cửa sổ để nhìn ra ngoài. Một môi trường bạn có thể thấy hết mọi người xung quanh trong lúc mọi người cũng tha hồ… chiêm ngưỡng bạn.

Những tấm kính tạo nên không gian mở, dễ dàng nhìn xuyên qua giúp não không phải liên tục “scan” xem có gì đang ẩn chứa đằng sau các vách ngăn, giảm áp lực phòng bị trong vô thức, khiến chúng ta thoải mái hơn.

Tuy nhiên, sự tồn tại của những tấm kính cũng đưa cho não một tín hiệu rằng “đây không phải lãnh thổ riêng”. Dù sao, bạn vẫn không nên… xõa, vì biết mình có thể đang bị quan sát. Cùng với đó, ánh sáng tự nhiên được não tiếp nhận như một tín hiệu sinh học của ban ngày: An toàn và có thể… làm việc trong trạng thái tỉnh táo, tích cực.

Văn phòng kiểu “Sân trường”

Kiểu thứ ba ít phổ biến hơn, nhưng lại là kiểu mà nhiều người mơ ước: Một không gian cởi mở, đầy màu sắc và có phần... lộn xộn có chủ đích.

Mọi thứ ở đó tươi vui hơn, trên tường đầy tranh, đầy chữ, sách vở… Chưa hết, cây xanh hiện diện khắp nơi, trên bàn có bất kỳ món đồ trang trí nào mà bạn muốn. Một văn phòng giải phóng.

Khi các tín hiệu kiểm soát như vách ngăn không xuất hiện. Các tấm kính bị dỡ bỏ, bạn không cần phải nhìn thấy ông sếp mình không thích và ông sếp cũng hết cơ hội… chiêm ngưỡng bạn, chúng ta thoát khỏi ý niệm về một không gian có nguyên tắc phải tuân theo. Màu sắc vui tươi cũng cho phép bạn suy nghĩ, hành xử tự do hơn.

Não cũng được lập trình theo cách xem thiên nhiên như một tín hiệu của an toàn và phục hồi. Vì thế, việc có nhiều mảng xanh và ánh sáng ấm sẽ giúp bạn không phải dùng quá nhiều năng lượng để… cảnh giác, bạn trở nên thoải mái, dư dả nguồn lực để suy nghĩ, tư duy.

Không gian này không phải là môi trường quá lý tưởng để định hình nên những nhân viên chăm chỉ, nguyên tắc và hoàn hảo. Nhưng ở đây, khi mọi thứ không định hướng người ta vào những hành vi cụ thể, nó cho phép bạn được tự quyết định mình là ai và muốn là ai. Dù vậy, đôi khi đó chính là cái bẫy.

Có lẽ chúng ta đều sẽ thích sự tự do mà mình có trong kiểu văn phòng thứ ba ấy, nhưng thực tế thì không phải ai cũng có thể “sống sót” khi ở đó - nơi mà tất cả mọi thứ đều cho phép người ta tự quyết định, thì họ buộc phải có năng lực tự quyết định đó. Ngược lại, cứ làm việc như một nhân viên mẫn cán hay một nhân viên kiểu mẫu, điều đó đối với nhiều người cũng không đến nỗi quá tệ.

Tác giả: Khánh Hà