Người Nhật và ngôi nhà gỗ cũ còn lại ở Sài Gòn

Ngày nay, căn nhà đen đúa trên ngã ba Mạc Đĩnh Chi và Trần Cao Vân đã quá quen thuộc với người Sài Gòn, đến nỗi không còn ai chú ý đến nữa. Thậm chí bạn có thể ngồi bên trong thư giãn hoặc hóng mát dưới khoảng sân nhỏ của nó. Ngôi nhà là một phần lịch sử thành phố, khi người Nhật ào đến rất nhanh và cũng ra đi chóng vánh như nhiều lần trước đó.

Chuyện người Nhật ở miền Nam 

Các tài liệu từ những linh mục dòng Tên ghi nhận sự hiện diện của một cộng đồng Nhật nhỏ ở Tiền Giang từ thế kỷ 17 rồi sau đó biến mất.

Đến những năm đầu thế kỷ 20, các cô gái Nhật lại một lần nữa xuất hiện bí mật trong các nhà thổ dài theo hai miền đất nước. Khoảng 20 năm sau, họ cũng nhanh chóng ra đi.

Đến năm 1940, sự xuất hiện của người Nhật trở nên rõ ràng và ồn ào hơn. Tuy nhiên, họ chưa bao giờ có kế hoạch lâu dài ở Việt Nam. Vì vậy, lần trở lại này cũng chỉ diễn ra chóng vánh trong 5 năm. Một dãy nhà gỗ được xây dựng trên đường Trần Cao Vân là tất cả những gì còn sót lại trong giai đoạn đó. Ngày nay, chỉ còn một căn tồn tại nguyên vẹn.

Nhà kho cũ và nghệ thuật gỗ Nhật Bản

Căn nhà không giống như những gì bạn thường thấy ở Nhật, hay thậm chí Sài Gòn. Nguyên bản đó là loại nhà sàn và nó khá… xấu. Theo truyền thống xây dựng của xứ sở anh đào, loại kiến trúc này có tên takayuka-shiki, thường áp dụng cho… nhà kho. Có lẽ ban đầu, căn nhà có mục đích lưỡng dụng, vài binh lính ở và giữ các quân cụ cần thiết.

Ngôi nhà với nhiều chi tiết khá đặc biệt, bạn sẽ không thấy ở bất cứ đâu trong thành phố, bởi vì cách làm gỗ của Nhật không giống người Việt, người Hoa. Các góc nhà không dùng cột chống. Một kỹ thuật gọi là azekura-zukuri, khi bốn bức vách được tạo nên từ nhiều thanh dầm xếp chồng lên nhau, ghép mộng chắc chắn mà không cần đinh. Phần dư ra của những thanh gỗ rất đặc trưng cho kỹ thuật đặc sắc này. Vì vậy, khi ngồi bên dưới, bạn sẽ thấy chúng giống như gai trên lưng một con khủng long cổ đại.

Ngày nay, công trình nhỏ này khá đặc biệt trên đường vì hình dạng và nước da tối màu của nó. Gần chín mươi năm trôi qua, vì sao nhà kho đen đúa này vẫn tồn tại vững chắc với thời gian?

Người Nhật lại áp dụng một phương pháp truyền thống khác - Shou Sugi Ban. Họ hun gỗ trên lửa đến mức cháy xém rồi phủ lên đó vài lớp dầu hạt lanh. Dù cách làm này khiến cho cả căn nhà hơi… đen, nhưng vân gỗ trở nên rõ nét, kết cấu thô mộc hiện ra khá ấn tượng, còn độ bền thì không cần phải nói.

Bên trong, ngôi nhà khá chật hẹp, các cấu trúc thô, chắc chắn và… không có gì đáng nói. Nhưng đó có thể là cảm giác thú vị khi bạn biết mình đang ngồi thư giãn ở nhà kho chín mươi năm trước của người Nhật, được xây thủ công tỉ mỉ với các kỹ thuật độc đáo đúng với tiêu chuẩn… nhà kho.

Hiện nay, nơi đây là một quán cà phê bạn nhỏ. Bạn có thể ghé ngang vào mỗi dịp rảnh rỗi, mặc dù đôi khi quán sẽ đông và bàn ghế khá sát nhau. Biết làm sao được, cà phê trong nhà kho hẳn phải khác với biệt thự cổ sang trọng.

Nhưng dù sao, ngôi nhà này cũng tạo nên một góc độc đáo thú vị, làm cho Sài Gòn càng đa dạng văn hóa hơn. Người Hoa xây chợ, xây nhà, hội quán… Người Pháp xây dinh thự, bưu điện, nhà thờ… Người Việt xây chùa, xây đình, lăng tẩm… Người Nhật có ít thời gian hơn, họ để lại một nhà kho nhỏ xíu ở góc đường, nhưng đủ cá tính và đặc biệt để bạn có thể dừng lại quan sát với tất cả sự tò mò dễ chịu về thành phố thân quen.